Algúns estudosos do tema da toponimia fan derivar o hidrónimo Xallas dunha raíz «salia» «sal», co significado de «corrente de auga», «auga en movemento», mais o nome do río Xallas na antigüidade era Eçaro, un hidrónimo que procede dunha antiga raíz indoeuropea «isaro», co significado de «impetuoso» «vigoroso» e que fai referencia a súa violenta desembocadura en forma de catarata no mar.
Para resolver a controvertida orixe do nome do río Xallas soamente nos queda acudir ata a, dende fai pouco, descoñecida compoñente normanda en terras de Santa Comba. É sabido agora que os normandos ocuparon núcleos como Boaña en Castrís ou Ser en Santa Comba. Tanto o núcleo rural de Boaña como o de Ser comparten certas semellanzas urbanísticas, fronte ás aldeas tradicionais de natureza compacta, tanto Ser como Boaña desenvólvense exteriormente arredor dun anel que fica baleiro, semella como relembrando o recinto de madeira do asentamento normando. Tamén temos moi preto a estratéxica torre de Randufe que tamén semella facer referencia ao temible vikingo «Ulfo o galego».
En nórdico antigo, o termo «hǫll/höll/hall» provén dunha raíz moi antiga que significa algo así como «lugar cuberto ou protexido» «refuxo pechado» e foi evolucionando ata significar «salón», especialmente un lugar de importancia social ou ritual para unha comunidade, como Valhalla (o salón dos caídos na batalla).
Tamén compartindo a mesma orixe etimolóxica, e quizais a orixe de todo, temos o termo nórdico «hallr» ou «hall», co significado de «chaira rochosa». En nórdico antigo «hallr» pode significar «pedra» «rocha» ou «chaira rochosa», «lousa» ou «enlousado». Deriva do proto-xermánico *halluz que tamén se relaciona con superficies duras e rochosas e planas. Esta raíz tamén aparece en outras linguas xermánicas como o anglosaxón «heall», co significado de «rocha» ou «pedra» e o gótico «hallus». A idea de chaira rochosa podería ser unha extensión da idea de superficie plana e dura e de salón. En nórdico antigo a palabra «hella», tamén escrita como «hjalla» ou relacionada con «hallr» ten un significado asociado a «lousa rochosa», «pedra plana», «plataforma rochosa». A rexión de Halland en Suecia é unha penechaira de erosión de paisaxes suaves e ondulantes. Tamén Helleland, na illa de Baffin, foi nomeada polos vikingos como a terra das «pedras planas». Neste senso, tamén Holland podería ter un significado semellante. O anterior redundaría na idea de «gandarón», como unha penechaira rochosa de especial importancia política e social para a comunidade, e que xa recolle o topónimo romano de Grandimirum ou «gándara dos xefes». A penechaira de Xallas de Castrís debeu ser un lugar xeográfico moi importante dende un punto de vista político e social, un lugar poderoso onde ubicar o mítico Monte Medulio das crónicas romanas.
Deste xeito, xunto aos normandos, aquí tamén deixaron a súa pegada tamén os árabes. Así a lagoa de Alcaián, no río Mira, deriva do termo árabe «al-kayan», un termo usado para definir unha «institución», «unha entidade política» ou «incluso unha nación» con «identidade propia» e «estrutura nacional», un «estado». Neste senso moi preto de Castrís temos o topónimo de Mostaza, tamén do árabe «mustashfá», co significado de «hospital» ou ben do árabe «mustashar», co significado de «escribán» ou «asesor». Tamén o topónimo de Faxín, do árabe «fajj», co significado de «camiño», «porto», «desfiladeiro», «paso entre montañas ou outeiros». E Faxilde ou Faílde, do árabe «fajj» e o xermanismo «hilde», co significado de «desfiladeiro do combate» ou «val do combate», ou Almozara, co significado de «chaira destinada a exercicios militares ou campamentos militares». Tamén a Rabadeira vén do árabe «rabad», co significado de «barrio» ou «suburbio» e Arijón vén do árabe «arij», co significado de «fragancia», «aroma» ou «frescura». Tamén Mira e o Chafariz.
Por último e xa que falamos do mítico Monte Medulio ao que fai referencia o topónimo de Portomedal na parroquia de Cousieiro, moi preto de Portomedal e no límite dos contrafortes montañosos da penechaira xalleira atópase o pequeniño núcleo rural de Lal, en primeira liña de batalla do hipotético foxo de 23 km (15 millas romanas) que recollen as crónicas romanas formando parte do Monte Medulio e da devandita penechaira xalleira. O topónimo de Lal pode vir de «leal» (de alí>dalí, de aquela>daquela), en referencia ao pobo que morreu heroicamente por defenderse e ser fiel aos seus ideais irredentos, ou ben ser un hipocorístico «lalo» de «Gonzalo» ou «Gundisalvo», un nome de orixe xermánica que significa «o que loita», «disposto para a loita» ou «preparado para a loita».
Na zona de Padreiro tamén temos un interesante topónimo Vilardante, do normando «danter» «dant», co significado de «dominus» ou o verbo inglés «to daunt» co significado de «subxugar» «dominar», e tamén un Alvarín, do vikingo «hall» e «var», co significado de «guardián da pedra», e Vilartide, co significado de vilar de Titus.
Xa para rematar e cambiando un pouco de tema, tanto «a illa» «o illó» «o ulló» son topónimos que fan referencia a un lugar húmido ou encharcable, e responden ao proceso urbanizador de abandono paulatino dos castros polas zonas baixas dos vales. E Çiçere pode vir de Çesare (libro do subsidio_1500), do latín vulgar «sessare», co significado de «asentarse».