Adiante Última Hora
  • Cargando las noticias de última hora...Cargando las noticias de última hora...

A regueifa está na mesa, memoria dos regueifeiros da Terra de Nemancos

A regueifa está na mesa, memoria dos regueifeiros da Terra de Nemancos

Reportaxes | Publicada: 04/01/2018

Aumentar texto Disminuir texto Reiniciar texto

Tempo de lectura: 9 minutos e 50 segundos.

Rafael Lema//

Non é moi coñecido que na ría de Camariñas a tradición da regueifa era tan significativa como na terra de Bergantiños, as últimas comarcas onde foi popular esta tradición nacida arredor dun molete de pan de ovo, ou regueifa, pola que se había que bater en loita poética nunha voda, nun fiadeiro ou -sobre todo nesta banda- nas palilladas, para logo chegar as tabernas en días de festas e feira, con "profesionais".

A finais do século pasado aínda quedaban con vida algúns dos últimos regueifeiros da terra de Nemancos e tiveron lugar competicións en Carnés, Ponte do Porto. A Casa Rodríguez ou "do Caldereiro" en Carnés foi dos últimos templos do xénero nesta zona. En Muxía os últimos cantadores foron Xaime Castiñeira de Caberta e Francisco Canosa o Nemiñán de Risamonde. O Nemiñán ou o Caldeireiro nas últimas actuacións chegaron a regueifar con algúns dos célebres de Bergantiños, como Fermín, Calviño e Suso de Xornes.  Así o recordaba o Nemiñán, á morte do Caldeirero: "agora non hai cantadores, xa veño no castromil, hai que chamar a Calviño e mais ao guardia civil".

En Camariñas, Vimianzo e Muxía houbo unha gran tradición no século pasado de regueifa e son recordados moitos dos seus cantadores, e célebres combates, en festas ou nas ferias de Ponte do Porto, Quintáns e Senande. Na volta destas feiras naceron os grandes da regueifa, un xénero apenas estudado nesta parte. Bergantiños sí contou con entusiastas investigadores e bardos chegados aos nosos días. O mestre dos regueifeiros de Nemancos foi Manuel de Sánchez o Seixas Vello, do lugar de Aboi (Morquintián), e pai doutro dos mitos desta arte, Benedicto o Seixas. É lembrada unha regueifa onde xa empezaran a rifar os mellores da época: o Seixas Novo, o Torto de Prado, o Nemiñán, o Caldeireiro. Chega tarde o Seixas vello, xa veterano, tido polo mestre desa nova fornada, e dilles aos novos: "doademo tales fillos e a alma que os pario, que están facendo as partillas, inda seu pai non morrio".

En Muxía aos dous Seixas de Aboi temos que xuntarlles cantadores como O Torto de Prado, Xaime Castiñeiras de Caberta, Francisco Canosa Barrientos o Nemiñan de Risamonde (Moraime), Pepe Grande de Quintáns; pero tamén había mulleres e moi boas, como "a vella de Senande" ou Filomena de Teresa de Buiturón "a Lovaia". Na maior parte nados entre 1913 e 1920, foron morrendo sen relevo xeracional. Na volta de Carnés (Vimianzo) o máis célebre foi Cándido Rodríguez o Caldereiro de Carnés, que chegou a grabar un Panorama de Galicia na Tve.  Ou o Pandilla, tamén chamado o Piollo. No mesmo municipio había bos cantadores na zona de Cambeda; estaban os irmáns Santos, e outro chamado a Morte. 

Son moi recordados longos combates entre as estrelas da época que remataban por esgotamento, como os do Seixas Novo (que era coxo), nas feiras de Senande ou Ponte do Porto, contra o Torto de Prado (perdeu un ollo na guerra, na fronte de Asturias). "Chámome o Torto de Prado, que son torto xa o sei, pero na terra dos cegos quen ten un ollo é o rei" foi unha resposta dada por éste ao Caldereiro (vendedor de foguetes), que se meteu co seu ollo: "aquí tes un fogueteiro, non me ves Torto de Prado, vai revirando a cabesa para mirar co ollo sano". E seguiu o Torto un bo anaco: "todos me chaman o torto, eu son torto porque quero, se saco un ollo que teño non son torto que son cego. Anque eston sen un ollo, a eso chega calquera, e un grado mui grande ser mutilado de guerra". Nunha, o Seixas dille ao Nemiñán: "eu fun nacido en Aboi, bautizado en Morquintián, fillo de Manuel de Sánchez e de María Guzmán". Replica o outro: "se foras fillo de alguén, farías máis largo o conto, es fillo de pouca cousa porque acabastes mui pronto".

Copla recollida en Cee

Recordadas foron as batallas do Seixas contra o Caldeireiro, nos muiños, e contra a Lovaia en Senande. O Santos contra "a vella de Senande", que lle dou unha pasada. Na regueifa dos Muiños dille o Caldereiro ao Seixas (era coxo): "aquí tes a Benedicto, sentado aquí nesta mesa, coa súa parta torta e máis con muita riqueza". Contesta o outro: "aquí tes a Benedicto, e coxo como me ves, énchoche o cú a patadas desde aquí hasta Carnés".

E en Carnés, o Caldereiro contra os irmáns Santos e outro alcumado "a Morte", onde logo de lidiar cos primeiros e ver que vén descansado o terceiro, dille: "arnagado sexa dios pola miña pouca sorte, acabei cos santos todos e agora mandasme a morte". Pero tamén houbo combates a miles de legoas, porque a maiora foron emigrantes, como un no centro galego de Bos Aires, entre o Torto e o Pandilla de Carnés. As veces cantaban por calquer cousa, ao andar pola rúa ou ver algo curioso. Un día o Caldeireiro ve ao Piollo que chama as galiñas desde a fiestra da casa, e solta: "na miña vida tal vin, nin aquí nin en Baiñas, un piollo na ventana tornando polas galiñas".

No Outeiro de Baiñas vive o derradeiro mestre desta zona de Vimianzo e do Xallas o "Fasido do Ribeiro",  chamado Antonio Antelo, natural do veciño lugar dos Baos, Mazaricos, nado no 1927. Fasido ainda é quen de regueifar, marchou para Baiñas fai medio século ao ficar o seur lugar asolagado pola construción do encoro da Fervenza. A súa muller é a compoñedora e gran pandereteira Preciosa do Quintanexo. Memoria viva dunha parroquia que xa non existe e derradeiro bardo popular de Soneira e Xallas

Pódeche interesar...

Rescatan a una octogenaria que se precipitó por un desnivel de varios metros en Caión

Rescatan a una octogenaria que se precipitó por un desnivel de varios metros en Caión

Una mujer octogenaria sufrió un traumatismo craneal  y otras heridas al caer por un desnivel de cuatro metros en el lu…

Ler máis
El naufragio del Ter y el terror al triángulo maldito Vilán - Touriñán- Finisterre

El naufragio del Ter y el terror al triángulo maldito Vilán - Touriñán- Finisterre

- Rafael Lema Mouzo- Siempre hemos defendido en este medio que fue el naufragio del HMS Serpent en 1890 en las costas…

Ler máis
 Los coches de gama alta más vendidos en España

Los coches de gama alta más vendidos en España

Hoy en día se pueden encontrar diferentes marcas de coches de gama alta, lo que ha permitido que se cree una competenci…

Ler máis

Noticias sobre A Costa da Morte, as suas comarcas e os seus concellos: Bergantiños, Soneira, Camariñas, Carballo, Cee, Corcubión, Dumbría, Fisterra, Muxía, Vimianzo, Santa Comba e Zas.
Opinión
Autos Xallas
Primavera Teatral de Paiosaco 2021
Adiante TV 2020
Galería Fotos Históricas
Concello de Dumbría
Concello de Mazaricos
En breves

Adiante TV

Operación Bark: desmantelan una plantación indoor de cannabis en A Coruña.

Operación Bark: desmantelan una plantación indoor de cannabis en A Coruña.

Los Españoles: desde Galicia a la conquista del mundo

Los Españoles: desde Galicia a la conquista del mundo

Rafael Lema sobre Frida Kahlo

Rafael Lema sobre Frida Kahlo

Concentración en Malpica 17 de abril

Concentración en Malpica 17 de abril

Opinión

Los rinocerontes de los Faraones

Álvaro Rodríguez

El apocalipsis se acerca…. Y ya llevamos  miles de  apocalipsis… El catedrático de filosofía  Zamora Bonilla, acaba de publicar Contra apo…

Álvaro Rodríguez
Ler máis

Un secreto ecológico

Álvaro Rodríguez

Los demás gobiernos hacen lo contrario de lo que se obliga a hacer en España. Pondremos dos ejemplos: La gran potencia Alemania y el emergente Mar…

Álvaro Rodríguez
Ler máis

A mesma manobra

Álvaro Rodríguez

A prensa escrita informou que ABANCA gañou no 2020 433  millóns, dos cales 273 dedicounos a reservas. «As cinco integracións realizadas nos ú…

Álvaro Rodríguez
Ler máis

Conversas na Encrucillada

Usamos cookies propias e de terceiros para mostrar publicidade personalizada segundo a súa navegación. Se continua navegando consideramos que acepta o uso de cookies. OK Máis información