3127 fans     1119 seguidores     38 seguidores - Club Adiante - Dirixe: Xosé Manuel Lema [Contacto]
Ingenieria Rodríguez

Xosé González Martínez

Xosé González Martínez

Presidente do Foro E. Peinador e da Irmandade Galega de Agroalimentarios e Adegueiros, da Fundación Lois Peña Novo, e membro a súa vez da Asociación Álvaro das Casas, Asociación de Amigos do Couto Mixto, Irmandade Xurídica Galega, e coordinador da Irrmandade da Sanidade Galega.

O dicionario de Franco Grande que nos fixo máis galegos

Publicada: 31/05/2016

Aumentar texto Disminuir texto Reiniciar texto
0
0
0

Email Google+ Pinterest Menéame Chuza! Cabozo

Tempo de lectura: 6 minutos e 31 segundos.

Os que pasamos dos sesenta lembramos unha Galicia maioritariamente monolingüe e os efectos perversos dun ensino impartido exclusivamente en castelán por mestres que prodigaban os complexos lingüísticos dos galegos que non tiña outro medio de expresión que a tradición oral. Eso si, resistía  nalgúns letreiros de tabernas con nomes  evocadores: O´Refuxio, A´Regadeira, A´Chavola, O´Cunqueiro, O´Muiño, que nalgúns casos completábanse anunciando con letra miúda: “viños e comidas”; tabernas  nas que se cantaban en improvisados orfeóns cantigas populares.

As parroquias periféricas das grandes urbes foron os escenarios nas que con maior virulencia  se amosou o andazo da diglosia que minou a autoestima de moitas xeracións. Falar castelán era un síntoma  de distinción como “facer casa  na carretera”.

Eu son dunha xeración de mozos que vivíu esa guerra idiomática sibilina aos que se lles inculcaba o castelán, que falabamos inzado de galeguismos.  Encetabamos o pan, guindabamos a pelota despois de canearmos con elas, que faciamos  con trapos de roupa vella gardada no faiado. Chamabámoslle poalleira a unha maneira de orballar, que doutro xeito non sabíamos definir o efecto atmosférico.Cando alguén desatinaba diciamos del que estaba guillado. Na miña casa, que antes fora taberna, había funís e billas. E no taller de carpintería do meu pai a trencha non tiña outra denominación,  as fouciñas non eran hoces; da serra de volta descoñeciamos a denominación castelán. Tampouco o pauferro  era palanca., coma o cabalete non era caballete. O meu avó cando quería facer algún traballo elevado montaba unha estada con dúas escadas  cuxos chanzos  termaban duns tablóns. Gustabanos coller no colo aos nosos irmáns pequenos.

Andabamos por camiños e canellas con cadanseu nome propio: maceiras, espiñeira,oliveira, riouxa, da bruxa, da fonte vella… Eran tempos nos que Galicia chegou a ter dez millóns de topónimos segundo o censo catastral.

Ese patrimonio léxico foi ameazado  por esa guerra idiomática que tivo nas cidades os seus bastións, e que foi avanzando progresivamente a medida que ía asimilando a milleiros de galegos e galegas prendados pola cultura imperante do castelán, preocupados por educaren aos seus fillos no idioma do prestixio social, mentres os proxenitores  seguían fieis ao idioma que recibiran dos seus pais.

A lingua galega aguantaba só nas zonas máis rurais. E nesto que a Editorial Galaxia encárgalle a Xosé Luís Franco Grande, que era xurista, poñer mans á obra para preparar un dicionario de 40.000 palabras. Debeu ser por volta do ano 1966 cando empezou a a traballar nel. Saíu do prelo en 1968 meses despois das mobilizacións estudantís da Universidade de Santiago, que supuxeron un fito importante na dignificación da lingua galega e a súa normalización no estamento académico.  O dicionario, que fora pensado para cando se implatase en 1970 a lei Palasí que incorporou o coñecemento das linguas vernáculas no ensino, en cuxos debates participaron os procuradores en Cortes Xosé Filgueira Valverde e Antonio Rosón Pérez, foi de gran utilidade tamén para a galeguización na liturxia católica, que souberon aproveitar Manuel Casado Nieto, tradutor do antigo e novo testamento, e para o chamado movemento de cregos europeos que dinamizou o uso da lingua galega nas súas actividades pastorais.

Ninguén que teña memoria pode negarlle a Franco Grande o mérito de reconciliar a moitos galegos e galegas co seu idioma. Corenta e oito anos despois da súa publicación,  a Fundación Lois Peña Novo, coa colaboración do Concello de Redondela e Secretaría Xeral de Política Lingüística,  vanno homenaxear nun acto público o próximo día 6 coa descuberta dun monumento no paseo da Xunqueira. 

Se queres podes deixar un comentario sobre esta opinión no Facebook:

Pódeche interesar...

Poca sabiduría

Nacho Louro

Hay un refrán que solemos mentar y utilizar a menudo para expresar que cuando cometemos un  error, siempre existe una oportunidad para enmendarlo; “rectificar es de sabios”. Cuando el tiempo nos ofrece la posibilidad de corregir nuestra equivocación, pero somos incapaces de hacerlo, bien porque nuestra sesera no da para más, o bien porque a sabiendas persistimos en nuestro error movidos por un espíritu revanchista, nos convertimos irremediablemente en inútiles o torpes, o lo que es peo…

Nacho Louro
Ler máis

A COVA DE ALÍ-BABA

Daniel Lago

Pois está a coisa a ser bem curiosa. O frio siberiano, por uma deslocação do vórtice polar, mais ao sul do que vem sendo normal, tem a Europa toda alagada em temperaturas muito por debaixo dos zero graus Celsius. Não é facto casual, mas a invernia sempre resultou numa ajuda para os russos.    Neste gélido paisagem, o “trumpismo” começa a repartir doutrina aquém e além do mundo. Estes dias já está o seu representante em Davos, ao igual que o Xi Jinping; convidado pela vez …

Daniel Lago
Ler máis

GOODBYE MR. PRESIDENT

Daniel Lago

Neste novo mundo, onde há muitas coisas a mudar, e a mudar rapidamente, temos que podemos defrontar-nos a um novo marco definitório do que é que a guerra é. Umas destas incertezas, destes novos modelos de guerra, provem dos novos modelos de transmissão da informação. A informação é mais do que nunca poder.   A guerra “híbrida”, na que já estamos, tem um campo de batalha que é uma realidade virtual. As redes e a conectividade, lançam ao minuto mensagens, notícias, ficç…

Daniel Lago
Ler máis

Noticias sobre A Costa da Morte, as suas comarcas e os seus concellos: Bergantiños, Soneira, Camariñas, Carballo, Cee, Corcubión, Dumbría, Fisterra, Muxía, Vimianzo, Santa Comba e Zas.
Opinión
OndaHit
Liga Fútbol Sala Santa Comba
Auto Xallas 2017
Mantido S.L. Construcciones y Obras Públicas
Concello da Laracha
Concello de Mazaricos
En breves

Adiante TV

Opinión

Poca sabiduría

Nacho Louro

Hay un refrán que solemos mentar y utilizar a menudo para expresar que cuando cometemos un  error, siempre existe una oportunidad para enmendarlo; …

Nacho Louro
Ler máis

A COVA DE ALÍ-BABA

Daniel Lago

Pois está a coisa a ser bem curiosa. O frio siberiano, por uma deslocação do vórtice polar, mais ao sul do que vem sendo normal, tem a Europa toda…

Daniel Lago
Ler máis

GOODBYE MR. PRESIDENT

Daniel Lago

Neste novo mundo, onde há muitas coisas a mudar, e a mudar rapidamente, temos que podemos defrontar-nos a um novo marco definitório do que é que a …

Daniel Lago
Ler máis

Conversas na Encrucillada

Usamos cookies propias e de terceiros para mostrar publicidade personalizada segundo a súa navegación. Se continua navegando consideramos que acepta o uso de cookies. OK Máis información