6542 fans     1602 seguidores     43 seguidores - Club Adiante - Dirixe: Xosé Manuel Lema [Contacto]
Adiante Última Hora
  • Cargando las noticias de última hora...Cargando las noticias de última hora...

Xosé González Martínez

Xosé González Martínez

Presidente do Foro E. Peinador e da Irmandade Galega de Agroalimentarios e Adegueiros, da Fundación Lois Peña Novo, e membro a súa vez da Asociación Álvaro das Casas, Asociación de Amigos do Couto Mixto, Irmandade Xurídica Galega, e coordinador da Irrmandade da Sanidade Galega.

O dicionario de Franco Grande que nos fixo máis galegos

Publicada: 31/05/2016

Aumentar texto Disminuir texto Reiniciar texto
0
0
0

Email Google+ Pinterest WhatsApp Menéame Chuza! Cabozo

Tempo de lectura: 6 minutos e 31 segundos.

Os que pasamos dos sesenta lembramos unha Galicia maioritariamente monolingüe e os efectos perversos dun ensino impartido exclusivamente en castelán por mestres que prodigaban os complexos lingüísticos dos galegos que non tiña outro medio de expresión que a tradición oral. Eso si, resistía  nalgúns letreiros de tabernas con nomes  evocadores: O´Refuxio, A´Regadeira, A´Chavola, O´Cunqueiro, O´Muiño, que nalgúns casos completábanse anunciando con letra miúda: “viños e comidas”; tabernas  nas que se cantaban en improvisados orfeóns cantigas populares.

As parroquias periféricas das grandes urbes foron os escenarios nas que con maior virulencia  se amosou o andazo da diglosia que minou a autoestima de moitas xeracións. Falar castelán era un síntoma  de distinción como “facer casa  na carretera”.

Eu son dunha xeración de mozos que vivíu esa guerra idiomática sibilina aos que se lles inculcaba o castelán, que falabamos inzado de galeguismos.  Encetabamos o pan, guindabamos a pelota despois de canearmos con elas, que faciamos  con trapos de roupa vella gardada no faiado. Chamabámoslle poalleira a unha maneira de orballar, que doutro xeito non sabíamos definir o efecto atmosférico.Cando alguén desatinaba diciamos del que estaba guillado. Na miña casa, que antes fora taberna, había funís e billas. E no taller de carpintería do meu pai a trencha non tiña outra denominación,  as fouciñas non eran hoces; da serra de volta descoñeciamos a denominación castelán. Tampouco o pauferro  era palanca., coma o cabalete non era caballete. O meu avó cando quería facer algún traballo elevado montaba unha estada con dúas escadas  cuxos chanzos  termaban duns tablóns. Gustabanos coller no colo aos nosos irmáns pequenos.

Andabamos por camiños e canellas con cadanseu nome propio: maceiras, espiñeira,oliveira, riouxa, da bruxa, da fonte vella… Eran tempos nos que Galicia chegou a ter dez millóns de topónimos segundo o censo catastral.

Ese patrimonio léxico foi ameazado  por esa guerra idiomática que tivo nas cidades os seus bastións, e que foi avanzando progresivamente a medida que ía asimilando a milleiros de galegos e galegas prendados pola cultura imperante do castelán, preocupados por educaren aos seus fillos no idioma do prestixio social, mentres os proxenitores  seguían fieis ao idioma que recibiran dos seus pais.

A lingua galega aguantaba só nas zonas máis rurais. E nesto que a Editorial Galaxia encárgalle a Xosé Luís Franco Grande, que era xurista, poñer mans á obra para preparar un dicionario de 40.000 palabras. Debeu ser por volta do ano 1966 cando empezou a a traballar nel. Saíu do prelo en 1968 meses despois das mobilizacións estudantís da Universidade de Santiago, que supuxeron un fito importante na dignificación da lingua galega e a súa normalización no estamento académico.  O dicionario, que fora pensado para cando se implatase en 1970 a lei Palasí que incorporou o coñecemento das linguas vernáculas no ensino, en cuxos debates participaron os procuradores en Cortes Xosé Filgueira Valverde e Antonio Rosón Pérez, foi de gran utilidade tamén para a galeguización na liturxia católica, que souberon aproveitar Manuel Casado Nieto, tradutor do antigo e novo testamento, e para o chamado movemento de cregos europeos que dinamizou o uso da lingua galega nas súas actividades pastorais.

Ninguén que teña memoria pode negarlle a Franco Grande o mérito de reconciliar a moitos galegos e galegas co seu idioma. Corenta e oito anos despois da súa publicación,  a Fundación Lois Peña Novo, coa colaboración do Concello de Redondela e Secretaría Xeral de Política Lingüística,  vanno homenaxear nun acto público o próximo día 6 coa descuberta dun monumento no paseo da Xunqueira. 

Se queres podes deixar un comentario sobre esta opinión no Facebook:

Pódeche interesar...

Auri: aquelas cancións seguen soando

Xosé Manuel Lema Mouzo

Aínda que nunca me deu clase, sabía  Auri Guerrero, da miña temperá e case obsesiva paixón polas letras.  Aquelas primeiras composicións en  EXB dedicadas a temas tan irrelevantes para a sociedade como as píntegas ou os sentimentos persoais. Pero para min era o comezo dunha viaxe  iniciática polo mundo da poesía; azuzado, tamén é certo, polas ducias de libros que traía, continuamente, o meu irmán para casa. E no Día Mundial da Poesía souben do seu falecemento. E desde e…

Xosé Manuel Lema Mouzo
Ler máis

O informe Petras 25 anos despois

Álvaro Rodríguez

No presente artigo imos expoñer ou lembrar uns artigos do sociólogo Jamen Petras. Sobran as presentacións para o "revolucionario e anti-imperialista" activista e escritor, como el adoita definirse. Petras publicou o estudo “Marx no século XXI”, revista arxentina O Rodaballo (Revista de cultura e política. Ano 1, Nº 1, novembro 1994). O contido do mesmo é público na rede. Para Petras en 1994 a socialdemocracia morrera: “A transformación da socialdemocracia nun vehículo do neoli…

Álvaro Rodríguez
Ler máis

A ilusión e a realidade

Álvaro Rodríguez

Podemos,  Anova,  Mareas dalgúns pobos e  Esquerda Unida  pecharon  unha candidatura conxunta  despois de criticarse  ácidamente e de chegar a romper a unidade de actuación.  Con este feito compróbase que a  esquerda  rupturista é un mito.  Aínda que a punto estiveron de eliminar ao BNG, xa que ao PSOE-PP só reforzáronos.  As declaracións de Villares e o espectáculo do últimos catro anos no parlamento galego, plasman que os  intereses e ambicións persoais, unen  mái…

Álvaro Rodríguez
Ler máis

Noticias sobre A Costa da Morte, as suas comarcas e os seus concellos: Bergantiños, Soneira, Camariñas, Carballo, Cee, Corcubión, Dumbría, Fisterra, Muxía, Vimianzo, Santa Comba e Zas.
Opinión
Autos Xallas
Coronavirus Sergas
Concello de Dumbría
Concello de Mazaricos
En breves
Maderas Algarian Company S.L.

Adiante TV

Opinión

Auri: aquelas cancións seguen soando

Xosé Manuel Lema Mouzo

Aínda que nunca me deu clase, sabía  Auri Guerrero, da miña temperá e case obsesiva paixón polas letras.  Aquelas primeiras composicións e…

Xosé Manuel Lema Mouzo
Ler máis

O informe Petras 25 anos despois

Álvaro Rodríguez

No presente artigo imos expoñer ou lembrar uns artigos do sociólogo Jamen Petras. Sobran as presentacións para o "revolucionario e anti-imperialist…

Álvaro Rodríguez
Ler máis

A ilusión e a realidade

Álvaro Rodríguez

Podemos,  Anova,  Mareas dalgúns pobos e  Esquerda Unida  pecharon  unha candidatura conxunta  despois de criticarse  ácidamente e de chegar …

Álvaro Rodríguez
Ler máis

Conversas na Encrucillada

Usamos cookies propias e de terceiros para mostrar publicidade personalizada segundo a súa navegación. Se continua navegando consideramos que acepta o uso de cookies. OK Máis información