4175 fans     1339 seguidores     39 seguidores - Club Adiante - Dirixe: Xosé Manuel Lema [Contacto]
Ingenieria Rodríguez

Xosé González Martínez

Xosé González Martínez

Presidente do Foro E. Peinador e da Irmandade Galega de Agroalimentarios e Adegueiros, da Fundación Lois Peña Novo, e membro a súa vez da Asociación Álvaro das Casas, Asociación de Amigos do Couto Mixto, Irmandade Xurídica Galega, e coordinador da Irrmandade da Sanidade Galega.

O dicionario de Franco Grande que nos fixo máis galegos

Publicada: 31/05/2016

Aumentar texto Disminuir texto Reiniciar texto
0
0
0

Email Google+ Pinterest WhatsApp Menéame Chuza! Cabozo

Tempo de lectura: 6 minutos e 31 segundos.

Os que pasamos dos sesenta lembramos unha Galicia maioritariamente monolingüe e os efectos perversos dun ensino impartido exclusivamente en castelán por mestres que prodigaban os complexos lingüísticos dos galegos que non tiña outro medio de expresión que a tradición oral. Eso si, resistía  nalgúns letreiros de tabernas con nomes  evocadores: O´Refuxio, A´Regadeira, A´Chavola, O´Cunqueiro, O´Muiño, que nalgúns casos completábanse anunciando con letra miúda: “viños e comidas”; tabernas  nas que se cantaban en improvisados orfeóns cantigas populares.

As parroquias periféricas das grandes urbes foron os escenarios nas que con maior virulencia  se amosou o andazo da diglosia que minou a autoestima de moitas xeracións. Falar castelán era un síntoma  de distinción como “facer casa  na carretera”.

Eu son dunha xeración de mozos que vivíu esa guerra idiomática sibilina aos que se lles inculcaba o castelán, que falabamos inzado de galeguismos.  Encetabamos o pan, guindabamos a pelota despois de canearmos con elas, que faciamos  con trapos de roupa vella gardada no faiado. Chamabámoslle poalleira a unha maneira de orballar, que doutro xeito non sabíamos definir o efecto atmosférico.Cando alguén desatinaba diciamos del que estaba guillado. Na miña casa, que antes fora taberna, había funís e billas. E no taller de carpintería do meu pai a trencha non tiña outra denominación,  as fouciñas non eran hoces; da serra de volta descoñeciamos a denominación castelán. Tampouco o pauferro  era palanca., coma o cabalete non era caballete. O meu avó cando quería facer algún traballo elevado montaba unha estada con dúas escadas  cuxos chanzos  termaban duns tablóns. Gustabanos coller no colo aos nosos irmáns pequenos.

Andabamos por camiños e canellas con cadanseu nome propio: maceiras, espiñeira,oliveira, riouxa, da bruxa, da fonte vella… Eran tempos nos que Galicia chegou a ter dez millóns de topónimos segundo o censo catastral.

Ese patrimonio léxico foi ameazado  por esa guerra idiomática que tivo nas cidades os seus bastións, e que foi avanzando progresivamente a medida que ía asimilando a milleiros de galegos e galegas prendados pola cultura imperante do castelán, preocupados por educaren aos seus fillos no idioma do prestixio social, mentres os proxenitores  seguían fieis ao idioma que recibiran dos seus pais.

A lingua galega aguantaba só nas zonas máis rurais. E nesto que a Editorial Galaxia encárgalle a Xosé Luís Franco Grande, que era xurista, poñer mans á obra para preparar un dicionario de 40.000 palabras. Debeu ser por volta do ano 1966 cando empezou a a traballar nel. Saíu do prelo en 1968 meses despois das mobilizacións estudantís da Universidade de Santiago, que supuxeron un fito importante na dignificación da lingua galega e a súa normalización no estamento académico.  O dicionario, que fora pensado para cando se implatase en 1970 a lei Palasí que incorporou o coñecemento das linguas vernáculas no ensino, en cuxos debates participaron os procuradores en Cortes Xosé Filgueira Valverde e Antonio Rosón Pérez, foi de gran utilidade tamén para a galeguización na liturxia católica, que souberon aproveitar Manuel Casado Nieto, tradutor do antigo e novo testamento, e para o chamado movemento de cregos europeos que dinamizou o uso da lingua galega nas súas actividades pastorais.

Ninguén que teña memoria pode negarlle a Franco Grande o mérito de reconciliar a moitos galegos e galegas co seu idioma. Corenta e oito anos despois da súa publicación,  a Fundación Lois Peña Novo, coa colaboración do Concello de Redondela e Secretaría Xeral de Política Lingüística,  vanno homenaxear nun acto público o próximo día 6 coa descuberta dun monumento no paseo da Xunqueira. 

Se queres podes deixar un comentario sobre esta opinión no Facebook:

Pódeche interesar...

Máximas desculpas Portugal

Daniel Lago

A solidariedade para com todas as famílias das vitimas e desde a minha cativa posição, exponho as minhas máximas desculpas, no nome dos bons e generosos, por ter culpado o nosso presidente a Portugal dos lumes na Galiza.   Vou ser tremendamente descarnado desta volta. Vou ser direto e sem voltas retóricas: é insultar de maneira nojenta a confeção do relato que sobre a vaga de lumes florestais o Presidente da Junta da Galiza tem feito neste domingo passado. Um relato cheio de menti…

Daniel Lago
Ler máis

Mulleres e rural

Natalia Lema Otero

Capital, terra e traballo. Eses son os tres piares fundamentais para levar a cabo calquera actividade económica. Sen embargo no factor do traballo non se valorou sempre indistintamente a labor do home e máis da muller. As amas de casa do século pasado, as nosas ascendentes, eran as que levaban aquelas pesadas leiteiras durante quilómetros para a súa venda. Eran esas mesmas mulleres as que ían ás feiras vender ovos, un ben tan prezado por aquel  entón.  E logo, a Historia, ese desv…

Natalia Lema Otero
Ler máis

A memoria da lingua na paisaxe

Xosé González Martínez

A paisaxe galega atesoura unha rica memoria cultural e lingüística que definíu ao pobo que a habita. Cada anaco da súa terra: montañas e serras, fragas, soutos, carballeiras, ríos e rías, lameiros e veigas son escenarios con cadaseu nome, e todos eles evocadores do imaxinario popular. De aí que os seus habitantes mantivesen unha forte unión entre a lingua e a paisaxe; entre a cultura e os espazos xeográficos aos  lles foi poñendo nomes para identificalos, alusivos ás súas peculiari…

Xosé González Martínez
Ler máis

Noticias sobre A Costa da Morte, as suas comarcas e os seus concellos: Bergantiños, Soneira, Camariñas, Carballo, Cee, Corcubión, Dumbría, Fisterra, Muxía, Vimianzo, Santa Comba e Zas.
Opinión
Enova Energia
RiXallas 2017
Concello de Dumbría
Concello de Mazaricos
Concello de Neda
El candidato ganador: Cómo organizar campañas electorales para ganar unas elecciones (Marketing Político)
OndaHit
En breves

Adiante TV

Opinión

Máximas desculpas Portugal

Daniel Lago

A solidariedade para com todas as famílias das vitimas e desde a minha cativa posição, exponho as minhas máximas desculpas, no nome dos bons e gen…

Daniel Lago
Ler máis

Mulleres e rural

Natalia Lema Otero

Capital, terra e traballo. Eses son os tres piares fundamentais para levar a cabo calquera actividade económica. Sen embargo no factor do traballo no…

Natalia Lema Otero
Ler máis

A memoria da lingua na paisaxe

Xosé González Martínez

A paisaxe galega atesoura unha rica memoria cultural e lingüística que definíu ao pobo que a habita. Cada anaco da súa terra: montañas e serras, …

Xosé González Martínez
Ler máis

Conversas na Encrucillada

Usamos cookies propias e de terceiros para mostrar publicidade personalizada segundo a súa navegación. Se continua navegando consideramos que acepta o uso de cookies. OK Máis información