O burro fariñeiro continúa sendo unha das grandes razas esquecidas do patrimonio animal galego. A pesar da súa importancia histórica e cultural, segue sen contar cun recoñecemento oficial como raza autóctona, unha situación que preocupa profundamente a Xacobo Pérez Paz, presidente de ABUFA, a Asociación para a Defensa e Protección Medioambiental do Burro Fariñeiro de Galicia.
“Galicia ten unha raza que non está recoñecida; e se non está recoñecida oficialmente, para a administración non existe”, lamenta. Nunha entrevista en Radio Xallas lembrou que a entidade que presidem leva anos reclamando a protección institucional dun animal que formou parte esencial da vida rural galega e que, segundo advirte, se atopa “en risco extremo de desaparición”.
Xacobo Pérez Paz en Radio Xallas
Características do burro fariñeiro
O burro fariñeiro caracterízase pola súa pequena estatura, a súa gran resistencia e unha notable capacidade de adaptación aos camiños húmidos e estreitos do rural. “Son burros hipométricos, baixiños, moi lixeiros e extraordinariamente intelixentes”, explica. Historicamente empregábanse para transportar gran aos muíños e regresar coa fariña ás casas, de aí a súa denominación tradicional.
Para o presidente de ABUFA, o valor desta raza vai moito máis alá do aspecto produtivo. “O burro sociabiliza moi ben co ser humano”, afirma, destacando tamén a súa utilidade en terapias e programas educativos. Segundo relata, estes animais contribúen ao benestar emocional das persoas maiores e favorecen a actividade física e a interacción social no rural.
Experiencia no Castro de Montes Claros
Nos últimos anos, o colectivo impulsou distintas iniciativas de divulgación e conservación, entre elas a participación no parque arqueolóxico de Montes Claros, na Laracha, onde burros fariñeiros e outros équidos realizan labores naturais de control da biomasa. “É o primeiro parque arqueolóxico de Galicia que utiliza animais para desbrozar de maneira natural”, explica.
Xacobo Pérez considera que o principal problema foi a perda progresiva do uso tradicional destes animais coa mecanización do campo. “Chegaron os motocultores, os tractores e os burros foron desaparecendo”, resume. Aínda así, insiste en que a raza conserva un enorme valor cultural, ambiental e terapéutico.
“Cando unha raza desaparece, non se recupera”, advirte. Segundo sinala, a desaparición do burro fariñeiro suporía a perda dun patrimonio xenético e histórico irrepetible para Galicia. Por iso reclama ás administracións unha maior implicación para garantir a conservación dunha raza que define como “de todos os galegos”.
“O verdadeiro valor dunha raza está en mantela viva antes de que sexa demasiado tarde”, conclúe.
