22.4 C
Santa Comba
sábado, agosto 6, 2022

Materia de Yolanda Castaño. A palabra ingrávida

Yolanda Castaño é unha das voces máis coñecidas e recoñecidas da poesía galega do noso tempo, un nome que pasea polo mundo a creación galega e que agora publica un novo poemario, «Materia» (Xerais, 2022). Esta picholeira de nacemento e veciña herculina é unha activa xestora cultural, ademáis de renovadora da lírica deste século, achegándoa a novos rexistros da imaxe e os medios audiovisuais.

Na presentación do seu último libro aclara como un dos eixos deste traballo a decisión de pechar o ciclo da maternidade, encarando a madurez vital e creativa cunha reconciliación persoal e coa memoria dos seus, ingrávida araña colgada polo fío, emancipada no certo engado da encrucillada, da que é libre para non acudir a cita.

«Materia» de Yolanda Castaño

A nai, o pai mariño, o avó canteiro, a avoa modista, o irmán, as tribulacións dunha poeta urbana que non sente a raíz da terra e o casal patricio como un vencello telúrico nin o trauma do desprendemento das cousas materiais, unha poeta coma un corpo aberto. «A unidade familiar comeza co ruído dun corpo». «Que farías ti sen min, corpo?». Un escudo de carne contra o mundo, verso a verso poñe en orde «as súas cousas», o seu xeito de vivir, de estar no agora, as súas querencias.

Yolanda Castaño, autora de Materia que publica Xerais

«Legados, relacións e ata proxeccións familiares: velaí a materia da que estamos feitas» aclara na cartela. Unha viaxe de xinete demediado, de baronesa rampante, en liñas de diacronía e sincronía, unha rede de voltas cara atrás á memoria que nos contan os da casa, as vivencias nosas, «na que cada estado da materia se expresa nun propio ton».

Coñecín a Yolanda nunha entrega dos premios Francisco Aguiar de Betanzos, creo que no 1994. Alí recollía un galardón poético meu irmán Xosé Manuel. Eran bachareles malferidos polo vento salpreso dos bardos. Ela tiña estreliñas de cores estampadas na fronte e uns ollos inquedos que apañaban curiosos todo o espacio. Nunca perdeu esa ollada desprendida e argalleira, esa ansia da ilusión permanente, de non ter parada. Vina en actos, recitais.

Unha vez en Rianxo faloume da AELG da que era secretaria, e mandoume un email para facerme socio. Compartimos poemarios na colección Espiral Maior e algún traballo colectivo. É unha desas mulleres poetas que marcaron cambios de ciclo, e animaron a moitas outras a crear, enredar cos versos, incorporar novos vocabularios e temáticas.

portada de Materia, o novo libro de Yolanda Castaño

Agora temos un feixe de versos con pegada a terra conquistada, memoria apañada e estragada polo piso, no somier.

Mentres as contras ocultan as luces da cidade, os coches. Fun lendo ata chegar ó resón dun dos poemas que máis me marcarón cando era bacharel, algo que me causou un arrepío, un ledo suor, e tiven que parar a tomar resollo na miña terraza, na víspera da festa patronal.

Na páxina 36, «A casa dos meus pais» é unha revision dun poema de Gabriel Aresti que eu de mozo aprendín en vasco e que sempre escribo nesa lingua na tapa das libretas que me serven para tomar notas. Nire aitaren etxea defendituko dut. Yolanda Castaño dí que non lle importa perder a casa onde naceu, quere desprender a relacion útero-familia; ela é filla do ensanche urbano, de xuros e alugueiros; da vida on the road, na escapada, no vértigo, na ida e vida, o romántico desapego da aventura vital, sempre a viaxe que nos leva a partida. «Medrar foi ir por ti».

Aresti tampouco falaba dun caserío e das terras vinculeiras senón da mesma lingua vasca que él axudou máis ca ninguén a resucitar. Contra os lobos, a seca, a xustiza (inxusta para os de abaixo).

Para os demandantes de memorias fatigadas dos tempos escuros, ven axeitado o poema que lle adica ao traballo da sua avoa por librar da morte ó seu home canteiro e republicano, sacado do «paseo» polo arcebispo Quiroga (a quen lle mataron dous sobriños). Pero faino coa verdade das historias certas do pobo traballador e sufrido, non coas inventadas memorias de políticos ruíns, e sobre todo co alento poético que debe empañar todo cartafol lírico, non con panfletos infumables e ripiosos.

É unha boa escola a lectura de «Algunha estrelas non caen do ceo» en descrédito de certa poesía social e «paniaguada». O que queira contar que escriba un conto, unha crónica; a poesía e outra cousa, como dicía Ezra Pound. Materia é poesía.

Neste libro estala a palabra, o verso liberador, sangue das veas, feita de fíos arrincados das arañeiras da casa, «xuntos nesta gramática como está abril esta tarde». A palabra salvadora, redentora, empurrando, asaltando polas costas, adiantando pola esquerda, abrindo gabias. «Nós precipitándonos pouco a pouco en cada frase».

Pódeche interesar

DEJA UNA RESPUESTA

Por favor ingrese su comentario!
Por favor ingrese su nombre aquí

Concello de Val do Dubra
spot_img
spot_img

Síguenos

7,820FansMe gusta
1,661SeguidoresSeguir
1,782SeguidoresSeguir
465SuscriptoresSuscribirte

Últimos artigos